Faillissementen van winkelketens dreigen tot leegloop van ‘perifere winkelcentra’ te leiden. Dat zijn alle winkelcentra die vanwege hun ligging geen regionale aantrekkingskracht hebben op grote groepen mensen uit die regio’s. Populair gezegd: ‘waarom zou ik nog naar het winkelcentrum in mijn dorp of wijk gaan als ik online kan winkelen en als de Blokker en de Action er al weg zijn?’
Verder dan retailers
Belangrijkste oorzaak van deze ontwikkeling is het al jaren dalende rendement van winkels in deze perifere winkelcentra. Daardoor worden ze voor (groot)winkelbedrijven minder aantrekkelijk. Kosten (incl. huur) stijgen, mensen komen minder (vaak) en winkelen vaker online. Winkelbedrijven geloven desondanks nog steeds in ‘bricks’ (fysieke winkels), maar kiezen voor meer rendement en verleggen de balans naar rendabele locaties, een al even rendabele webshop en ‘experience stores’ in winkelcentra met zeer grote aantrekkingskracht. Die beweging zagen we een succesketen als Action al jaren geleden inzetten: van kleine winkels in kleine plaatsen naar grote winkels in grote plaatsen, grote ’weidewinkels’ en een goed werkende webshop, al dan niet met bezorging.
Daarnaast monitoren winkelketens als Action hun assortimenten en concentreren zich op de hardlopers. Gevolg van deze focus in o.a. product- en assortimentsbeleid en distributiebeleid: kaalslag in de kleinere plaatsen. Aan die kaalslag kunnen retailers individueel eigenlijk niets doen. Ook een winkeliersvereniging kan tot op zekere hoogte bezoek-trekkende gezamenlijke acties en events organiseren, maar deze zorgen niet voor structureel grotere bezoekersaantallen.
Projectontwikkelaars en overheden zullen zich af moeten vragen of de focus op ‘winkelen’ wel de ideale bestemming vormt voor het leeglopende dorps- en wijkhart. En – en dat maakt het politiek – de leefbaarheid van de dorpen en wijken. Net als leegstaande kantoorpanden op minder aantrekkelijk geworden locaties worden ‘omgekat’ tot woongelegenheden, kunnen winkelcentra ook een aangepaste of heel nieuwe functie gaan vervullen voor de gemeenschap. Mits je zorgt dat je de behoeften van die gemeenschappen aan ’samen komen’ of ‘vertier’ goed in kaart weet te brengen.
Kan dat al jaren leegstaande supermarktpand een informatiecentrum met een bibliotheek, een fonotheek, een koffieclub en een ontspanningscentrum vormen? Moet de lokale overheid de initiator worden van zulke initiatieven? Zo niet? Wie dan wel? Er ligt als het gaat om de leefbaarheid een grote uitdaging, die veel verder gaat dan ‘welke winkel vervangt welke winkel’.
Voor degenen die meer wikken weten: https://www.nu.nl/economie/6335035/vrees-voor-kaalslag-in-kleinere-plaatsen-door-omvallende-winkelketens.html